Rake, poker odasının oyunu yönetmek için aldığı pay demektir. Oyuncular birbirine karşı oynar, kasa kimseye karşı oynamaz; ama masayı açan, krupiyeyi ya da yazılımı sağlayan taraf bir yerden gelir elde eder. Bu gelirin adı cash game’de “rake” ya da “pot kesintisi”, turnuvada ise “ücret” (fee) olarak geçer. İkisi aynı amaca hizmet eder ama hesaplanış biçimleri bambaşkadır.
Cash game’de pot kesintisi nasıl çalışır?
Cash game’de oda, oynanan ellerin potundan küçük bir dilim alır. Bu dilim genellikle yüzde olarak belirlenir ve çoğu zaman bir üst sınırla (cap) birlikte uygulanır. Yani kural şuna benzer: “Potun yüzde 5’i, en fazla şu kadar.” Burada akla gelen ilk yanlış anlama, kesintinin her elden alındığı düşüncesidir. Oysa birçok odada yalnızca flop görülen eller kesintiye tabidir; flop açılmadan biten eller için hiçbir şey alınmaz. Bu kural oyun sürümüne ve oda politikasına göre değişir, o yüzden “her pot kesilir” diye varsaymak yerine masanın kural sayfasına bakmak gerekir.
Bir de şu karışıklık yaşanır: Kesinti oyuncudan ayrıca tahsil edilmez, potun içinden alınır. Kazanan oyuncu potun tamamını değil, kesinti düşülmüş halini alır. Dolayısıyla masadaki herkes, kazanıp kazanmadığına bakmaksızın, oyunun maliyetini dolaylı olarak taşır.
Varsayımsal bir hesap: yüzde ve cap birlikte
Aşağıdaki rakamlar tamamen örnektir; gerçek bir odanın tarifesi değildir. Kuralı şöyle varsayalım: pot kesintisi yüzde 5, üst sınır 3 birim.
Pot 40 birim olsun. Yüzde 5’i 2 birim eder. Bu rakam 3 birimlik sınırın altında kaldığı için kesinti 2 birimdir. Kazanan 38 birim alır.
Şimdi pot 100 birim olsun. Yüzde 5’i 5 birim eder, ama sınır 3 birim olduğundan kesinti 3’te durur. Kazanan 97 birim alır. Burada sık yapılan hata, cap’i görmezden gelip “yüzde 5 her zaman yüzde 5’tir” demektir. Pot büyüdükçe efektif yüzde düşer: 100 birimlik potta ödenen 3 birim, potun yüzde 3’üne denk gelir. Cap, büyük potları görece ucuzlatır, küçük potları ise orantısal olarak daha pahalı bırakır.
Bu fark küçük potların sık oynandığı oyunlarda önem kazanır. 10 birimlik bir pot, yüzde 5 ile 0,5 birim kesinti verir; ama bazı odalar kesintiyi yuvarlar ya da asgari bir tutar uygular. Bu ayrıntılar da odadan odaya değişir.
Turnuvada buy-in ve ücret ayrı kalemlerdir
Turnuvada işler farklıdır. Kayıt bedeli genellikle iki parçadan oluşur ve “100+10” gibi yazılır. Soldaki sayı ödül havuzuna giden kısımdır, sağdaki sayı oda ücretidir. Buradaki yaygın yanılgı, toplam bedelin tamamının oyunculara dağıtılacağını sanmaktır. Varsayımsal olarak 100+10 bir turnuvada her oyuncu 110 birim öder; ama ödül havuzuna yalnızca 100 birim girer. Kalan 10 birim, turnuva ne olursa olsun odanın payıdır.
Ücretin yüzdesini hesaplamak
Ücretin ağırlığını görmek için buy-in’e oranlamak yeterlidir. 100+10 örneğinde ücret, buy-in’in yüzde 10’una denk gelir: 10 bölü 100 eşittir 0,10. Ama dikkat: bazı oyuncular bunu toplam bedel üzerinden hesaplar. 10 bölü 110 yaklaşık yüzde 9,1 verir. İki hesap farklı sonuç üretir ve ikisi de kendi içinde doğrudur; önemli olan hangi paydayı kullandığını bilmektir. Aynı ücret, 20+2 gibi küçük bir turnuvada yine yüzde 10’dur, yani oran ölçekle değişmeyebilir; ama odalar bazen küçük turnuvalarda daha yüksek, büyüklerde daha düşük oran uygular. Bu da yine tarifeye bağlıdır.
Cash game kesintisiyle neden doğrudan kıyaslanmaz?
İki sistem arasındaki temel fark, kesintinin ne zaman ve neye göre alındığıdır. Cash game’de maliyet oynadığınız ellerin sayısıyla ve pot büyüklüğüyle birlikte birikir; ne kadar çok pot oynarsanız o kadar çok kesinti ödenir. Turnuvada ise maliyet kayıt anında bellidir ve tek seferliktir. Bir turnuvada ilk elde elenseniz de sonuna kadar gitseniz de ücret aynıdır.
Bu yüzden “hangisi daha ucuz” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Bir cash game oturumunda toplam kesinti, oynanan el sayısına ve potların büyüklüğüne göre değişir; turnuvada ise sabit bir tutar vardır. Karşılaştırmak isteyen biri, belirli bir süre ve el sayısı için her iki maliyeti ayrı ayrı hesaplamalıdır.
Son olarak bir terim ayrımı: turnuvada ücret ödenmiş olması, ödül havuzunun küçüldüğü anlamına gelmez; havuz zaten yalnızca buy-in kısmından oluşur. Ücret havuzun dışında tutulan, baştan ayrılmış bir paydır.
100 liralık potta yüzde 5 ve 3 liralık tavan: kesinti nasıl çıkar?
Bu bölümdeki bütün rakamlar varsayımsaldır. Gerçek bir salonun oranını, tavanını veya kuralını göstermez. Masa yüzde 5 kesinti alıyor ve kesinti el başına en çok 3 birim olabiliyor diyelim. Birim lira, jeton ya da başka bir şey olabilir; hesap değişmez.
İlk adım yüzdeyi hesaplamak: 100 × 0,05 = 5. İkinci adım bu sonucu tavanla kıyaslamak: 5, 3’ten büyük olduğu için tavan devreye girer ve kesinti 3’te kalır. Pot 100’dü, 3’ü rake olarak alındı, kazanan oyuncuya 97 gider. Rakam kendi kendine ters çevrilmez: “yüzde 5’in 100’ü 5” diye tamamlayıp 5 düşmek, tavan varken yanlış sonuçtur.
Tavanın küçük potları neden etkilemediği
Aynı masada pot 40 olsaydı yüzde 5 tam 2 eder. 2, 3’ün altında olduğundan tavan hiç işlemez ve kesinti 2 olur. Yani tavan her pottan 3 almak anlamına gelmez; yalnızca üst sınırdır. Bu varsayımsal düzende yüzde 5 hesabının 3’ü geçtiği eşik 60’tır, çünkü 60 × 0,05 = 3. Pot 60 ve üstündeyse kesinti hep 3 çıkar. 60’ın altında ise hesap yüzdeyle yürür.
Büyük potta yüzde neden daha küçük görünür?
Pot 300 olsa bile kesinti yine 3’tür. Bu durumda gerçek oran 3 ÷ 300 = yüzde 1’e düşer. Yüzde 5 yazan tabela bu yüzden her el için geçerli bir etkin oran vermez. Büyük potlarda fiilî oran, küçük potlara kıyasla belirgin biçimde aşağıdadır. Okur “masa yüzde 5 alıyor” cümlesini her potta uygulamaya çalışırsa, büyük potları hep fazla kesintili hesaplar.
“No flop, no drop” her yerde aynı değil
Birçok masada uygulanan bu kural, flop açılmadıysa rake alınmaz diye özetlenir. Yani herkes preflopta pas geçer ya da el flopa gitmeden biter, kesinti sıfırdır. Ama bu kuralın varlığı masa koşuluna bağlıdır; salondan salona, hatta aynı salonun farklı masalarından birbirinden farklı olabilir. Bazı yerlerde kural hiç yoktur, bazılarında koşulları farklıdır.
Varsayımsal örnek: preflopta bir oyuncu 6 birim açtı, herkes pas geçti, pot küçük blind ve big blind dahil 9’a ulaştı. No flop no drop uygulanıyorsa kesinti 0’dır. Uygulanmıyorsa ve yüzde 5 işliyorsa, 9 × 0,05 = 0,45 çıkar; bu tutar masanın para birimine göre yuvarlanabilir, yuvarlama kuralı da ayrıca masaya özgüdür. Bu tür ayrıntılar için masaya oturmadan önce yazılı kuralı okumak ya da görevliye sormak gerekir.
Çevrimiçi ve canlı sürümler arasındaki fark
Aynı oyunun çevrimiçi ve canlı versiyonlarında rake yapıları çoğu zaman ayrışır. Canlıda zaman ücreti veya sabit tutarlı toplama olabilir; çevrimiçi sitede ise pot yüzdesi ve tavan daha yaygındır. Bu bölümdeki yüzde 5 ve 3 birimlik tavan ne canlı ne çevrimiçi bir standart değil, yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş bir örnek.
Aynı turnuva ücreti, farklı oyuncu kayıtları
Turnuvada da benzer bir karışıklık yaşanır. Varsayımsal bir turnuva “100 + 10” olarak ilan edilsin. Buy-in 100, ücret 10; kayıt için toplam 110 ödenir. Dikkat edilecek nokta şu: bu tutar bütün oyunculara aynı şekilde yazılsa da kayıt biçimleri farklı olabilir ve kayıtların hepsi tam fiyatla yapılmaz.
Örneğin 50 oyunculu bir turnuvada 40 kişi doğrudan 110 öderse, 40 × 110 = 4.400 toplanır. Diğer 10 kişi bir yan turnuvadan kazandığı bilet ile girmiş olsun; bilet tutarı ilgili turnuvanın kuralına göre sayılır. Bu durumda ödül havuzunun hesabı, ücretlerin kime nasıl yansıdığına göre değişir. Organizatörün duyurusunda bilet ile girenlerin buy-in payının havuza eklenip eklenmediği yazılıdır; bunu varsaymak yerine okumak gerekir.
Ücret ödül havuzuna gitmez
40 doğrudan kayıttan 40 × 10 = 400 ücret, 40 × 100 = 4.000 buy-in ayrılır. Ödül havuzu bu varsayımda 4.000’dir; 400 organizatörde kalır. Bilet ile giren 10 kişinin buy-in payı havuza dahil edilirse havuz 5.000 olur, edilmezse 4.000 kalır. İki ihtimal de duyuruda açıkça belirtilmelidir.
Net kâr ile dönüşü ayırmak
Aynı turnuvada birinci olan oyuncu 2.000 aldı diyelim. Bu “dönüş”tür, kâr değil. 110 ödediyse net kâr 2.000 − 110 = 1.890’dır. Tek bir yüksek ödeme, o oyuncunun bütün turnuva geçmişinde kâr ettiği anlamına gelmez. Ana parayı da içeren toplam dönüşle net sonucu aynı kefeye koymak, rake’in gerçek maliyetini görünmez kılar.